Ürün Yaşam Döngüsü

Ürün Yaşam Döngüsü, İnsan ömründe olduğu benzer biçiminde ürünlerin de değişik dönemlerden oluşan bir yaşam süreci vardır. Bir ürünün üretiminden başlayarak; pazara girişi ile devam eden ve ürünün yok olması ile sonuçlanan sürece ürün yaşam eğrisi denir. Ürünün satışları ile süre arasındaki ilişkiyi gösterir. Ürün geliştirme stratejileri araçlarından biridir.

Her ürünün bir yaşam döngüsü vardır. Bu döngü ürüne ilişkin çeşitli özelliklere bakılırsa değişkenlik gösterir. Mesela ürünün bulunmuş olduğu sektör, tüketici trendleri, teknoloji, rekabet ve pazarlama emekleri benzer biçiminde. Ürün yaşam eğrisi kullanarak firmalar; karlı olabilecek ürünlerin ürün yaşam eğrisini uzatma yönünde, zarar getiren ürünleri de pazardan silme yönünde emek harcamalar gerçekleştirirler. Ürün yaşam eğrisi giriş, gelişme, olgunluk ve düşüş olmak suretiyle 4 sabit aşamadan oluşur.

Ürün Yaşam Döngüsü Aşamaları

  1. Giriş (Sunuş-Tanıtma) Süreci: Ürünün pazara ilk çıkmış olduğu, satışların bol miktarda kıt ve karlılığın negatif olduğu dönemdir. Karlılığın negatif olmasının sebebi bu zamanda dağıtım ve tutundurma için büyük harcamalar yapılması ve başlangıç gelirinin kıt olmasıdır. Aslolan amaç tüketicilerin ürünün farkına varmalarını ve ilk kez satın almalarını sağlamaktır. Bu aşamada ürünün nitelikleri müşterilerin geri dönüşleri doğrultusunda değiştirilebilir. Ürün ilk kez piyasaya çıktığında pahalı olacağından genel olarak yüksek gelir grubu tarafınca alım gerçekleşir. Zarar etme riski yüksektir. Satışların yavaş yavaş yükselmesi beklenir.
  2. Gelişme (Gelişme) Süreci: Bu zamanda satışlar iyice artar. Tüketiciler ürünü benimserler ve her gelir grubundan alımlar adım atar. Karlılığın en üst düzeye çıkması ve bu dönemden sonrasında düşmesi beklenir. Bu zamanda birçok rakip oluşacağından tehlikeli netice bir dönemdir. Dolayısıyla; pazarlama emekleri, marka imajına ve ürün güvenilirliği üstünde durulmalıdır. Bu zamanda ürüne yeni özellikler eklemek, stilinde iyileştirmeler yapmak, yeni pazar dilimlerine girmek, reklamlar ile ilgi uyandırmak, fiyat düşürmek benzer biçiminde stratejiler uygulanabilir.
  3. Olgunluk Süreci: Ürün satışları durağan(durgun) bir çizgidedir. Diğeri aşamalara bakılırsa daha uzun devam eden bir dönemdir. Pazarda rakip firmalarda kendilerine yer bulduğundan dolayı yoğun bir rekabet mevcuttur. Ürünlerin rakiplerden farklılıkları üstünde durulmalı ve tüketiciye gösterilmeye çalışılmalıdır.
  4. Gerileme Süreci: Bu zamanda tüketicilerin ürüne olan ilgisi azalmaktadır. Talebin azalmasıyla beraber ürünün fiyatı ve kıymeti de azalmaktadır. Bu aşamada piyasaya girmek için yeni ürün fikirleri düşünülür. Bu yeni ürün, mevcut ürünün geliştirilmesi biçiminde de olabilir.

Bazı ürünlerin yaşam eğrisi pazara giriş döneminde son bulurken, bazı ürünlerin süreçleri ise diğeri ürünlere nazaran daha süratli biçiminde ilerleyebilir. Bir ürünlerde 10 günlük olabileceği benzer biçiminde, yalnız bir mevsimi de kapsayabilir. Modaya bağlı olarak ortaya çıkan ürünlerin (fashion) yaşam süreçleri de kısa olmaktadır. Geçici heves terimi (fad) kullanımı hızla yayılan ve aynı hızda da düşüşe geçen ürünler için kullanılır. Yaşam süreci senelerce sürebilecek ürünler de mevcuttur. Hala olgunluk evresinde olan ürünlere örnek olarak Coco Cola markasını, pazarda kaybolmaya yüz tutmuş markalara da Nokia’ yı örnek verebiliriz.

Ürün Yaşam Döngüsü Uzatma Stratejileri

  • Ürünün kullanım sıklığını çoğaltmak
  • Yeni kullananların artması
  • Ürünün kullanılabileceği yeni alanların bulunması
  • Ürünün tasarımı, ambalajı ve boyutlarının yenilenmesi

benzer biçiminde stratejilerle ürün yaşam eğrisi uzatılabilir. Bilhassa olgunluk evresini uzatmak hedeflenir.

Ürün yaşam eğrisi sürecinin etkin yönetilmesi ile rekabet ve verimlilik mevzusunda büyük gelişmeler sağlanabilir. Dönemlerin yapısal farklılıklarından dolayı her aşama için değişik stratejiler uygulanmalıdır. Mesela ürün pazara ilk girdiğinde fiyat faktörü daha kıt mühim iken, gelişme ve olgunluk dönemlerinde fiyat faktörünün önemi artmaktadır.

Ürün yaşam döngüsünden yararlanılarak kar getirebilecek ürünler daha iyi hale getirilecek, kar getirmeyen ürünler ise piyasadan çekilecektir. Bununla birlikte tüketici analizlerinin iyi yapılması yeni çıkan ürünler geliştirmek yada mevcut üründe iyileştirmeler yapmak için büyük yarar elde edecektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir